Vertigo Nedir?

Vertigo, halk arasında "baş dönmesi" olarak tanımlansa da, aslında kişinin kendisinin veya çevresindeki nesnelerin dönüyor, hareket ediyor ya da sallanıyormuş gibi hissetmesine neden olan bir denge sistemi bozukluğudur. Gerçekte herhangi bir hareket olmadığı halde oluşan bu hareket algısı, vertigonun en belirgin özelliğidir. Vertigo yaşayan kişiler; odanın döndüğünü, yerin ayaklarının altından kaydığını, boşlukta savruluyormuş gibi olduklarını veya çevredeki cisimlerin hareket ettiğini ifade edebilirler. Bazı hastalar bu hissi "deprem oluyormuş gibi" şeklinde tarif eder. Bu yakınmalara sıklıkla bulantı, kusma, dengesizlik, yürüme güçlüğü, terleme ve soğuk soğuk terleme de eşlik edebilir.

Vertigo (Baş Dönmesi) Nedir?

Vertigo, her baş dönmesi şikâyetiyle aynı değildir. Kansızlık, düşük ya da yüksek tansiyon, kan şekeri düşüklüğü, kalp-damar hastalıkları veya bayılma hissiyle seyreden durumlarda daha çok göz kararması, halsizlik, sersemlik ve baygınlık hissi ön plandadır. Gerçek vertigoda ise temel belirti, kişinin kendisinin veya çevresinin dönüyor ya da hareket ediyormuş gibi algılanmasıdır.

Vertigonun en sık nedeni iç kulaktaki denge organını (vestibüler sistem) etkileyen hastalıklardır. Bunun yanında denge siniri, beyin sapı ve beyincik gibi merkezi sinir sistemi yapılarını ilgilendiren bazı hastalıklar da vertigoya yol açabilir. Bu nedenle doğru tanıya ulaşabilmek için hastanın ayrıntılı öyküsünün alınması, kapsamlı kulak-burun-boğaz muayenesi ve gerektiğinde modern denge testleri ile görüntüleme yöntemlerinin birlikte değerlendirilmesi önem taşır.

Günümüzde denge sistemi hastalıklarının tanısında kullanılan ileri teknoloji testler sayesinde vertigonun nedeni çok daha doğru şekilde belirlenebilmektedir. Nedene yönelik planlanan kişiselleştirilmiş tedavi yaklaşımı, birçok hastada baş dönmesi ataklarının kontrol altına alınmasını, yaşam kalitesinin artırılmasını ve günlük yaşama güvenle dönülmesini sağlamaktadır. Unutulmamalıdır ki vertigo bir hastalık değil, farklı nedenlere bağlı olarak ortaya çıkan önemli bir belirtidir. Baş dönmesi şikâyeti yaşayan kişilerin doğru tanı ve uygun tedavi için bu alanda deneyimli bir kulak burun boğaz ve denge merkezi tarafından değerlendirilmesi büyük önem taşır.

Vücut Dengesini Nasıl Sağlar?

İnsanın dengesini sağlayan üç unsur vardır. Bu unsurlardan birisi ortadan kalkması ile denge bozulur baş dönmesi ortaya çıkabilir.

1. İç kulak (aynı zamanda labirent adını da almaktadır.) hareketin yönünü yani dönüp dönmediğini, ileri veya geri, bir yandan diğer yana  yukarı veya aşağıya doğru olduğunu belirler. Aynı bir su terazisi gibi çalışır.
2. Gözler vücudun yaşam alanı içindeki yerini ve hareketin yönünü belirler.
3. Beyin omurilik ve kas sistemi. Eklemlerde ve omurgada bulunan basınç reseptörleri vücudun hangi parçasının aşağıda olduğunu ve neresinin yere değdiğini belirler. Kaslardaki ve eklemlerdeki algılama reseptörleri vücudun hangi parçasının hareket ettiğini belirler. Merkezi sinir sistemi (beyin ve omurilik) ise diğer sistemlerden  gelen uyarıları işler ve sonuçta bu üç sistemin koordinasyonu sağlanarak bir algılama ortaya çıkar. Bu vücuttaki senkronize çalışma kişinin dengeli olmasını sağlar.

Baş dönmesi şikayeti olan bir kişide bu 3 sistemin bir veya bir kaçında olan sıkıntı vertigo yani baş dönmesini oluşturur. Verigonun çözümü sıkıntının nerede olduğunu bulmakla başlar. Tedavi aşaması ondan sonra başlar.