GRİP , SOĞUK ALGINLIĞI, ÜŞÜTME

[Müzik] Efendim Murat Adala yeni bir gün devam ediyor ve artık soğuklar. kendini göstermeye başladı. Daha doğrusu soğuklar çok öncesinde başladı. Artık gribal enfeksiyonlar hat safhada. Özellikle eee şu geçtiğimiz günlerde yeni bir virüs ortaya çıktı. Tabii ki insanların kafasına soru işaretleri oluştu. Efendim konumuz bugün grip. Konuğumuzsa Doktor Ahmet Şirin. Hocam hoş geldiniz. Hoş bulduk Muratcığım. Nasılsınız? Teşekkür ediyorum hocam. Siz nasılsınız? Nasıl geçti haft ediyoruz? Sağ olun. İyi bir hafta geçirdik.

Soğuklar tabii. Eee, tekrar gerçi ısınmaya başladı o karlardan sonra. Tabii şimdi soğuklarla beraber bir grip piki ile beraber eee herkeste bir endişe. Basında oldukça yoğun bir yazışma. Eee, bir anlam kargaşası da yarattı tabii. Eee, şimdi eee, herkes bir tereddüt halinde grip oldum, bir şey mi olacak? eee ciddi bir sonucum olacak gibilerinden endişe halinde. Tabii bunu eee açmak gerekiyor. Biraz ayrıntılarıyla eee konuşmak gerekiyor. Aydınlatmak gerekiyor. Şimdi hocam o zaman şöyle başlayalım. Şimdi bir grip

nasıl bir hastalıktır? İki belirtileri nelerdir diye soracağım. Özellikle bu soruyu soracağım. Çünkü eee yeni virüsün yani H3 N2 virüsünün belirtileri normal grip belirtilerinden biraz farklılık gösterebiliyormuş. eee, aldığım bilgiler doğrultusunda. Şimdi grip nasıl bir hastalıktır? Ne gibi belirtileri var? Ve grip neden değişiyor? Sürekli olarak upgrade ediliyor, güncellemesi mi oluyor bu virüsün? Ne oluyor bu virüse? Evet. Şimdi eee tabii eee basında eee ve internet sayfalarında bir salgın veyahut da eee çok ciddi bir

salgından bahsedildi ilk etapta ilk defa haber Sağlık Bakanlığı'nın eee açıklamalarıyla eee internet ortamına düştü. Hı hı. Eee bir virüsten bahsediliyor. Yani bu eee H3 eee N2 diye tabir edilen bir virüs. Daha önceleri hepimiz biliyoruz işte domuz gribi dedik. Kuş gribi dedik. Kuş gribi. Hocam ne gripler çektik biz? E yani eee tabii memlekette domuz yok. Domuz gribi Türkiye'ye. Tabii bu tabii bir eee domuz bir ara konak. Birazdan onları anlatacağız. Eee burada eee virüs bir kısmını domuzla geçiriyor aslında. Eee

tüm hayvanlarda eee hayvanlara da geçebilen eee bir şey eee mikroorganizma bu. Orada değişime uğruyor. Yani domuzda değişime uğruyor aslında. Domuzla beraber domuz gribi dediğimiz hadise eee H1 N1 olarak geçer. Eee bu H1 N1 diye tabir ettiğimiz eee domuz gribi eee domuzda eee değişime uğrayan grip virüsü. Ondan sonra domuzdan insana geçiyor. Genellikle bu virüsler eee çok fazlaca insana geçmez. eee hem domuzda görülebiliyor hem de bildiğimiz gibi gelincikler eee özellikle gelincik denilen hayvanlarda

görülebilen bir virüs. Eee şimdi insana geçerken ani bir değişim gösteriyor. Yani bu virüsün bir RNA dediğimiz eee genetik yapısı var. Yani her insanda da olduğu gibi DNA, RNA yapıları genetik yapılardır. Eee, proteinlerdir daha doğrusu. Bu RNA yapıları eee özellikle eee değişime uğruyor. Yani eee protein dediğimiz eee glikoprotein dediğimiz eee virüsün yüzeyinde hemoaglamin dediğimiz eee iki tane eee yapı var. Bu yapılar eee çeşitli kodlarla anılıyor. Yani 1 2 3 şeklinde gidiyor. Evet. Eee, tabii grip virüsü

dediğimiz yani influenza veyahut da orta eee miksovirüs dediğimiz virüs e bu antijenik yapıları yani açlar ve enlerin değişmesiyle eee bir tehdit oluşturuyor. Tabii bu değişimi genellikle eee hayvanlarda yapıyor. Yani hayvanlara geçtikten sonra virüs bir değişime uğruyor. Yavaş yavaş bir değişime uğrarsa eee salgınlar daha eee sınırlı oluyor. Yani bölgesel olabiliyor. Bu değişim birden hızlı bir değişime eee uğrarsa, tıpta biz buna shift diyoruz. Eee hızlı bir değişime uğrarsa o zaman eee pandemi dediğimiz yani eee kıtalara

yayılabilen ciddi enfeksiyonlar oluyor. Eee bir iki slaytımız vardı. Onlara geçebilirsin. Evet. Görüntüleri alalım. Bu arada arkadaşlar şu an ekranda veriliyor. Eee arkaya da verebilirsek görüntüyü. Evet çok güzel. Çok teşekkürler. Eee, evet. H2 N2 H1 N2. Şimdi e tabii biraz karışmış sıralar ama sorun değil. Buradan başlayabiliriz. Şimdi bu, e, endişeleri ve, eee, virüslerin halini anlatan bir tablo. Evet. Şimdi burada 1889, 1900, 1918, 1957, 1968 ve 2009. Hı hı. Şimdi bunlar e pandemi dediğimiz geniş salgınların

olduğu e virüs atakları. Evet. Şimdi bakın eee burada numaralandırılıyor. Yani hangi virüs eee ne zaman olmuş? Bakıyoruz mesela İspanya virüsü dediğimiz eee virüs 1918'de oluyor. H1 domuz gribi değil miydi? Ama şimdi eee bir de virüsün içinde protein yapısı dediğimiz dağ merkezinde sarmal yapılar var. Kendi aralarında da tiplenebiliyor bunlar. Yani kendi aralarında da değişiklik gösteriyor. Ama sadece eee H1 N1 dediğimiz zaman salt bir H1 N1 değil bu. Bölgesel bazen eee yapılan çalışmalarda işte salgın olduysa diyor

ki Teksas'ta görüldü. İşte Afrika'nın şu şehrinde görüldü. yanına bir şey kod ve numara ekleniyor. O virüs biraz daha e antijenik yapısı farklı oluyor. Aynı numaralarla şey yapılıyor. Eee burada tabii eee endişe edilen eee olay insanların ölümüyle giden olay. Şimdi eee virüs ani bir değişim gösterdiği zaman toplum da endişeleniyor, bilim adamları da endişeleniyor. 1918'de eee İspanya virüsü H1 N1 yaklaşık 100 milyon kişiliyi öldürdüğünden bahsediliyor. Yani rakamlar tabii o zamanın şartlarında biraz esnek ama 20 40

arasında değişebiliyor. Bir de o zaman teknoloji ilerlemeleri de göz önüne alındığında 1918 rakam 100 milyon kişinin öldüğünden bahsediyoruz ki bu toplam iki dünya savaşı'a ölen insanların sayısından fazla neredeyse. Her 20 30 yılda bir bu pandemi dediğimiz yaygın enfeksiyonlar eee görülüyor. Mesela 1957 eee Asya eee gribi dediğimiz H2N2 e ortaya çıkıyor. Burada da yaklaşık eee 1,5 milyon kişi ölüyor. Eee 1968'de Hong Kong'da çıkıyor. Gene H3 N2. Bakın bugünkü virüste bildiğimiz bir

yapıda. Ama tabii bunların ufak nüans farkları var. E burada da gene 1 milyon kişi ölüyor. Eee 2009'a geldiğimizde hepimizin bildiği domuz gribi H3 N2'de 1 milyon kişi ölüyor. 1 milyon kişi ölüyor. Ama eee hemen eee şunu da söyleyelim. Eee izleyicilerimiz endişe etmesinler. Aa bu virüs tekrar ortaya çıktı gibilerinden değil. Bu virüsün eee subgrupları var. Yani eee daha alt grupları var. daha değişkenlik gösterebiliyor. Çünkü grip virüsü dediğimiz virüs neredeyse eee en son sayısını ben bıraktığımda 174lerdeydi.

Yani değişim göstermiş grip virüsü. Sürekli değişim gösteren bir virüs. E onunla bağdaşan bir virüs değil. Şimdi bilim adamlarını en çok endişelendiren kısmı eee hayvandan insana geçerken eee bir değişimin olması. Yani virüste ani bir değişim, ani bir endişeyi de getiriyor. Bir anda açıklamalar oluyor. Şimdi tabii eee günümüzde hep biz eee bugünle de işlediğimiz konu H3 N2. Fakat asıl şu anda gene gündemde olan H1 N1 var. Domuz gribi. Türkiye tabii bazı tedbirler aldı. Aşılar yapıldı. biraz daha rahat geçiyor ama e dünyada gene ön

planda giden özellikle Avrupa'da ve Amerika'da giden H1 N1 virüsü domuz e gribi dediğimiz virüs eee %60 oranında eee bu virüs eee hakim durumda. %30 oranında da bu diğer virüs yani eee H3 eee N2 dediğimiz virüs hakim durumda. Eee, tabii burada mesela, eee, domuz gribi ile ilgili etkilenen kişiler 35.000ile 200.000 arasında bir ölümden bahsediyorlar. Ama bu ölümler aslında direkt gripten dolayı değil. Yani eee birtım eee hastalıkları, sistemik hastalıkları olan kişilerin eee durumunun ağırlaşmasıyla oluyor. Eee, evet. Burada

tabii ki bu ağırlaşmalar özellikle, eee, yaşlılarda 65 yaş üstünde eee, daha sonra eee, çocukluk döneminde bağışıklık sistemi yetersiz olan kişilerde, eee, hamilelerde, eee, risk oluşturabiliyor veyahut da, eee, kalp damar hastalığı olan, böbrek hastalığı olan, onun ötesinde eee, diğer sistemik hastalıkları olan, kronik bir hastalığı olan kişi de eee genel tablonun, genel durumun bozulmasıyla beraber ölümler ortaya çıkıyor. Yani eee vücudu yoran bir hastalık. Evet. Bugünkü virüse geldiğimizde eee tabii haklı olaraktan

Sağlık Bakanlığı ve eee bilim adamları endişe duydular. Çünkü bu virüste bir değişim, ani değişim söz konusu oldu. Yani eee acaba bir pandemi mi yani geniş ölümlerle sonuçlanacak bir eee hastalık mı diye eee basına yansımaları oldu, internete yansımaları oldu. Sonra internet bunu kes, kopyala, yapıştır haberciliğiyle haber yapmaya başlayınca eee Türkiye'de kıyamet kopmaya başladı. İlk etapta aciller de oldu. Çünkü haklı olarak kişiler endişelenmeye başladılar. Bir de belirtiler de tam olarak belli

değil. Belli değil. Eee, çok yeni bir virüs. Eee, acaba eee, ciddi bir rahatsızlık mı yaratacak? eee bilim adamları eee veyahut da internet ortamı yansımaları eee oldukça kara tablolar çiziyor. Eee fakat eee biz gördük ki bu grip virüsünün yani ilerisi tabii ortaya çıkacak riskler hala var. Eee bu biraz önce saydığımız yaşlı olan kişiler işte sistemik rahatsızlığı olanlar, enfeksiyonu olanlar burada şeyi süründüren bir tablo var. Yani uzunca süren eee bir enfeksiyon. eee ve eee bu enfeksiyonun sonunda geçmeyen öksürükler eee bazen de

ağırlaşmalar da olabiliyor. Tabii bu ağırlaşmalar dediğim gibi eee kişilerin durumuna bağlı ortaya çıkabiliyor. Direnç durumlarına göre ortaya çıkabiliyor. Bunları şimdi hep zaman içinde konuşacağız. Bir önceki slayta gelebilirsek. Diğer slayt eee arkadaşlar. Evet. Şimdi burada eee bu virüsün yapısını görüyorsunuz. Yani bu eee grip bu yeni virüsün yapısı. Hayır hayır bu grip virüsünün genel yapısı. Şimdi bakın her eee hayvanlarda bu görülebiliyor. Kuşlar işte deniz hayvanları atlar eee domuzlarda, gelinciklerde kuşlarda Evet.

Yani şimdi yukarıda da eee görülebilme eee numaralar oluyor. İşte aş 10u da var. 4'ü yedi, 5i 6ı'sı. Eee fakat bunlar eee insana ilk etapta geçmiyorlar. Hayvanlarla sınırlı kalabiliyorlar. Yani memeliler de grip geçiriyor neticede eee insanlar gibi. Ev tabii burada değişim şu alttaki tabloyla görülüyor. Eee direkt kuştan insana geçince sıkıntı başlıyor veyahut da kuştan domuza geçip bir iki eee şey atladıktan sonra domuzlara bulaştıktan sonra insana geçmesi veyahut da kuştan veya insandan domuza eee oradan da eee

insana geçmesiyle söz konusu olabiliyor. Arada bir aracı olduğu zam aracı biz ara konak dediğimiz hadise o virüs burada ara konakta değişim gösteriyor. Evet. İşte eee tehlikeli hale eee geliyor. Bunlar şu üstteki alttaki elektron mikroskopisi dediğimiz virüsün gerçek görüntüsü. Biraz önce şuradan hemen bahsedeyim ben. Eee hemagoglutin dediğimiz şuradaki eee virüsün üstündeki çıkıntılar eee ve nöroamindaz dediğimiz çıkıntılar. Virüsün yapısı bu şekilde. Tabii bunun içinde bir genetik yapısı var. Sarmaller var. DNA, RNA yapıları

var. Eee, tabii bu değişimler eee bu aç dediğimiz hadise işte hemoglutin N dediğimiz hadise eee nöroamindaz dediğimiz hadise. Bunların değişimleriyle başlıyor. Şu eee da ya şu en üstteki de bir virüs değil mi hocam? Belki de aynı virüs ama değişime uğramış değil mi? Tabii tabii. Yani eee görüntüsü hemen hemen aynıdır. Eee asıl şunlar daha yakın elektron mikroskopsi görüntüler siyah beyaz ama eee virüsün yapıları bu şekilde. Hı hı. Şimdi hocam eee isimler veriliyor sürekli olarak. Hani domuz gribi, kuş

gribi. Bunlar eee o virüsün öncelikle nede görüldüğüyle alakalı o zaman değil mi? Tabii bir dünyanın bir bölgesinde görülüyor. Bir bakıyorsunuz eee ölümler eee rapore etmeye çalışıyorlar. Şimdi dünya çok iyi organize olmuş durumda. Yani bu konuda dünyanın her bir yerinde merkezler var, üsler var. Bunlar da eee bir noktada eee birleşiyor. Eee ve buradan sonuçlar ortaya çıkıyor. Herkes rapore ediyor. Ya ben bu virüsü gördüm. eee işte eee bu virüs e numarası bu, yapısı bu şekilde. Eee orada toplanan

bilgilerde analiz ediliyor. Eee ortamdaki virüslerin eee durumu ortaya çıkıyor. Hangi ülkelerde eee ne kadar salgın oldu? Mesela bu son virüs H3 N2 dediğimiz virüs özellikle eee Arap Yarımadası'a veyahut da Afrika tarafında daha yaygın. Uzakdoğu'da da mevcut. Avrupa'da mesela halihazırda Amerika'da yaygın olan e gene domuz gribi dediğimiz H1 N1 gribi. Neden orada yaygın olduğunda bariz ortada zaten. Yani tabii yani zaten eee ilk defa eee fuarda bir hayvan fuarında eee ki eee hayvan

fuarını sergileyen kişilerden birinde ortaya çıkıyor. Dolayısıyla eee çiftliklerle uğraşanlar da eee domuzlar burada ara konak. eee bu şekilde eee bir yayılım gösteriyor. Şimdi belirtiler konusunda eee kesin net bir bilgi eee açıklandı mı hocam bu özellikle ilg? Şimdi şöyle ki yani ben hem klinik tecrübelere ya da insanlar eee hangi belirtilerle mutlaka ama mutlaka bir doktorla görüşmesi gerekiyor? Şimdi tabii eee gribi bir kere ikiye ayırmak lazım. Yani eee gribin genel bir kavramı var. 1872 saat Hı hı. bir vücutta e alevlenmesi

yani vücuda girdikten sonra hastalık oluşturma süresi var. Bu süre içinde şimdi herkesin eczaneye koşup grip ilaçları almasına e neden olan yazıların çıkmasıyla beraber bu dönem gribi önleyebiliyor. Tabii bu ilaçları kullanırken eee neye öncelik verilecek? Yani bu grip çok tehlikeliyse tamam bazı eee kişilerde e özelliği olan, rahatsızlığı olan, yaşla e yaşı ileri olan kişilerde belki kullanılabilir ama hemen bir ilaca müracaat etmemek gerekiyor. Yani zaten eee ilaç evresi bu devrede alınıyorsa

başlangıçtan önce alınıyorsa etkili veyahut da başlamadan önce alınıyorsa etkili belirtiler eee çok başlarındaysa eee önemli. Eee, en önemlisi eee burada aşıya ağırlık vermek. Yani grip aşısına ağırlık vermek. Eee, koruyucu özelliği mevcut. Eee, aşı burada ön planda geliyor. Hı hı. Tabii kime aşı yapılması lazım? Bunu konuşacağız. Çünkü herkes aşı yaptırması gerekiyor mu? Bu da çok tartışmalı. Günümüzde eee, çok tartışılan konular. eee yapılsın yapılmasın pek çok eee tartışmalar oldu. Eee aşıların da

yapılabileceği gruplar var. Risk grupları dediğimiz bizim gruplar var. Eee tabii burada eee ilaç tedavisine döndüğümüz zaman eee ilaç tedavisi aslında ilk başta geçerli ve de gelişi güzel kullanılmaması gerekir. Eee hastalığın belirtilerine geldiğimiz zaman nasıl bir hastalıktır bu? H3 eee N2 eee klasik eee grip eee virüsünün belirtilerini eee ortaya koyuyor. Yani bizim gözlemlediğimiz hadise o. Nedir bunlar? Ateş. ortalama 3839 civarlarında bir ateş de seyrediyor. Zaten gribin genel e belirtileridir. Halsizlik, öksürük, eee

hapşırmalar, burun akıntıları, burun tıkanıklıkları, e kas ağrıları eee bunlarla beraber görülüyor. İlave olaraktan biraz daha ayrıca tablo kusmalar ve, eee, misaller görülebiliyor. İşte bizim eee şimdi eee hangi noktada eee endişelenmemiz gerekir, hangi noktada eee doktora gitmemiz gerekir, bunlar önemli şeyler. Eee gribe yakalandınız. Eee tamam genel belirtiler var. Genel durumunuz iyi. Eee çok büyük sıkıntı şey yapmıyorsunuz. Biraz süresi uzun. belki ik hafta, 3 haftayı, bazen de eee 4 haftayı

bulabilecek bir rahatsızlık verebiliyor. Bazen inatçı öksürükler kalabiliyor. Eee bu eee durumlar atlatılabilecek durumlardır. İşte kişilerin eee durumunun kötüleşmesi eee nedir bunlar? İshalin fazlaca olması, kusmaların fazlacı olması, kontrol edilemeyen ateşlerin olması, evet bilinç bulanıklıkları ortaya çıkması. Yani çocukta ortaya çıkıyorsa işte uykudan uyanamama, uykuya meyilli olma veyahut da eee boğulma hisleri oluyorsa özellikle çocuklarda morarmalar, nefes almada ciddi problemlerde etkilenmişse o

zaman endişelenmek gerekir. O zaman eee mutlaka bir sağlık kurumuna başvurmak gerekir. eee yaşlılarda gene aynı belirtiler, eee, çıkıyorsa gene kontrol altına alınamayan ateş, ondan sonra ciddi kas ağrılıkları, ağrıları, eee, halsizlikler, eee, kendini toparlayamamalar, bu tür rahatsızlıklar söz konusuysa o zaman yaşların da mutlaka kurumlara başvurması gerekiyor. Tabii burada en büyük risk altında olanlar 65 yaş üstü olanlar. Eee, tabii çok dikkat edilmesi gereken bazı hususlar var, tedbirler var. Onları

eee, ön plana almak gerekiyor. Bir slaytımız daha vardı. Alabilirsek. Evet, diğer slayta, bir sonraki slayt mı hocam? Bir sonraki slayta geçebilirsek çok iyi olacak. Şimdi bazı aileler çocuklarını bile korkudan haklı olarak korkuyorlar. Tabii ki eee, okullara göndermeyen aileler var. Tabii. Şimdi eee burada hangi aşamada okula göndermek lazım, hangi aşamada göndermemek lazım bunlar çok önemli şeyler. Eee şimdi tabii eee birincisi aşıan bahsetmiştik. Yani gripten korunmanın en belli başlı eee noktaları aşı. Kimler aşı olmalı?

Yani oraya geldiğimizde eee önce aşının koruyuculuğu ne kadar? Ondan bahs her dönem aşı olunması gerekiyor mu? Evet. Şimdi eee her dönem aşı olunması gerekiyor. Hı hı. Çünkü grip virüsleri, biraz önce bahsetmiştim. Yani çok merkezde yapılan çalışmalarda tespit edilen virüslere göre bir aşı takvimi hazırlanıyor. Çünkü en olası virüslerden eee olabilecek salgınlara karşı eee bir eee aşı hazırlamasına eee girişiliyor. Evet. Dolayısıyla eee siz o aşı olduğunuz zaman eee olası virüslere karşı koruyorsunuz. %100 bir koruma

değil bu. %70 civarında bir koruma sağlıyor. Hı hı. Tabii burada %70 civarındaki e koruma aslında önemli bir koruma. Tabii kime yaptırılmalı burada? Eee malum risk altındaki gruba yaptırılmalı. Özellikle 65 yaş üstü. Eee hamileler risk altında. onlara yaptırılabilir. Tabii bu hamileliğin 3 ayından ilk 3 ayından sonra yaptırılması gerekiyor. İlk 3 ayında yaptırılmaması gerekiyor. Bir de 6 aydan daha küçük çocuklara yaptırılmaması gerekiyor. Onun haricinde eee kişilere yaptırılabilir. Bir de yumurta alerjisi dediğimiz çünkü

bu aşılar yumurta eee üzerinden hazırlanan aşılar. Yumurta üzerind alerji. Evet. eee yani üretilmesi aşamasında kaz yumurtaları kullanılıyor. Hı hı. Eee burada eee tabii eee özellikle yumurta alerjisi olanlar bu ilacı eee şeye bu aşıyı yaptırmamaları gerekir. Ona dikkat etmek gerekiyor. Şimdi tabii burada koruyucu özelliği çok fazla. Eee, bu aynı zamanda birtım tedbirler almak, bir sürü iş güç kayıpları, okul kayıpları açısından da çok önemli. Bu grip eee virüsü eee damlacık enfeksiyonu dediğimiz eee

karşılıklı eee konuşma sırasında yani aradaki mesafe 1 metreden eee azsa bulaşma ihtimali çok yüksek. Kapalı bir ortamdaysanız bulaşma ihtimali çok yüksek. Evet. Eee, onun haricinde, eee, işte tokalaşmak Hı hı. eee, veyahut da selamlaşmak maksatla öpüşmek. Bunların hepsi, eee, gribi geçirebilen unsurlar. Kapalı ortamlarda bulunmak. Özellikle şimdi AVM'ler olsun, eee, okul ortamları olsun veya iş ortamları, çoklu çalışılan ortamlarda bu riskler her zaman var. Eee, tabii burada ne demek okul kaybı?

Eee, çünkü çocuğunuz gripliyse gönderdiğiniz zaman, e, diğerine bulaşması söz konusu olacaktır. Bir bakıyorsunuz, ben kendi oğlumdan biliyorum. Sınıflarda eee, kış ayı gelince eee, 3 kişiyle, 4 kişiyle, 5 kişiyle ders yaptıkları oluyor. Yani çok yaygın bir şekilde ciddi kayıplar oluyor. Eee, bir bakıyorsunuz iş yerlerinde ciddi anlamda, eee, izinler kullanılıyor. Hatta bir çalışma var bununla ilgili olaraktan. E, Türkiye'deki, e, kayıpları e 12 milyon dolardan bahsediyorlar. Yani genel çok yüksek bir rakam aslında. Eee, bu tabii

eee, hükümetin kasasına yansıyan bir eee, kayıp değil. Genel anlamıyla fabrikalara yansıyan kayıp. Ortalama eee, 100 işçi üzerinde yapılan bir eee, çalışmada eee, 30 günle 195 gün eee, iş güç kaybına neden olmuş. yani gelmemiş bu kişiler. Eee dolayısıyla eee buradaki eee kayıplar çok ciddi kayıplar aslında. Eee Amerika'daki bu rakamlar eee yaklaşık 45 milyar dolarlardan bahsediliyor. Çok ciddi rakamlar. Tabii bunların tedbirlerini almak gerekiyor bu aşamada. Eee birincisi korunmak. Tabii elimizi çok iyi yıkamamız gerekiyor. Eee

yaklaşık kare kare zaten. Evet. Evet. 20 saniye kadar en azından. sabunla, bol sabunla hatta dirseklere kadar yani sadece el değil dirseklere kadar yıkamanın eee faydası var. Eee tokalaşırken dikkat etmek gerekir. Selamlaşırken öpüşmek eee geçirebiliyor. Eee ya da şey de olabilir değil mi hocam? Toplu taşıma araçlarında çünkü iller eee Tabii Tabii. Evet. Evet. Yani burada şimdi belediyelere çok büyük iş düşüyor. Yani dezenfektasyonu iyi yapmaları gerekiyor. Bütün otobüslerin eee toplu taşıma araçlarının her gün eee

temizlenmesi gerekiyor antiseptik solüsyonlarla. Eee bu şekilde eee önlemek mümkün. Evet. Eee bunun haricinde de eee böyle bir durum karşısında özellikle eee toplu alanlardan, eee kaçınmak, eee direkt temaslardan kaçınmak veyahut da seyahatlere gidecekseniz seyahatlerinizi biraz daha kısıtlamak. Eee özellikle bir şey var. Eee uçakta bir saat içinde mesela gripli birisi varsa eee uçağın havalandırma sistemi dahilinde bir saat içinde o grip virüsü yayılabiliyor ortama. Hı hı. Çünkü bu tür seyahatlerde

de veyahut da gittiğiniz yerde bulunan değişik bir virüsü alabiliyorsunuz. İşte biliyorsunuz bakanlığımızın yaptığı bir şey var. havaalanlarına termal kameralar yerleştirildi. Eee burada yurt dışından gelen kişilerin tedbirini alabilir miyiz diye. Tabii bunların hepsi doğru muydu, yanlış mıydı tartışmasına geldiğimizde endişeydi. Bir endişe varsa mutlaka ki tedbirini alacaksınız. Ben eee her zaman eee şeyden yanayım. Tedbirden yanayım. Çünkü sonradan vahtı tuhtu demektense öncesinde tedbiri alıp eee ciddi

canların yanmaması, ciddi kayıpların olmaması gerekiyor. Eee belki eee boşa atılmış gibi paralar şey yapılabilir ama bu aşılamalarda ciddi oranda da eee birtım eee riskleri de önlemiş oldu. Evet. Tabii burada eee onun haricinde beslenme düzenimizin çok iyi olması gerekiyor. Bu beslenme düzeni dahilinde eee sebze ve meyveye ağırlık vermemiz gerekiyor. Yiyeceklerimizi eee dikkatle özenle seçmemiz gerekiyor. Doğal beslenmemiz gerekiyor. Yani şimdi en büyük eee sıkıntılarımızdan bir tanesi eee doğal beslenme sorunları eee

bağışıklık sistemini zayıflatabiliyor. Evet. Eee, dolayısıyla her türlü hastalığa karşı, sadece grip değil, her türlü hastalığa karşı sıkıntı geliyor. Yani hanımlara benim önerim, eee, özellikle ekmeklerini evde yapmaya çalışsınlar. Doğal mayalar kullansınlar. Doğal maya derken piyasada satılan mayalardan bahsetmiyorum. Çünkü evde hazırlayabilirler. Çünkü internette her şey var. İşte ekşi mayayı hazırlayabiliyorsunuz, nohut mayasını hazırlayabiliyorsunuz. hazırlamayı eee yani eee bir takım fermentasyon yapmak

gerekiyor. Bir dizi aşaması var. Çok kolay. Şimdi yani çoğu kişi bilir de zaten Anadolu'dan gelen insanımız fazlaca olduğu için İstanbul'un büyük bir kısmı göç. Herkes bilir. Eee ü aşağı beş yukarı. Hı hı. Yok şunu söylemek istiyorum çünkü sizin aynı zamanda eee bazı şeyleriniz var işte hani bitki çayları vesaireler hani belli karışımlar var bilmiş olduğunuz. O yüzden soruyorum. E belki mayayı da bilirsin. Tabii ben gerçi önem veriyorum yani. Eee hep ömrüm boyunca doğallıktan yana olma taraftarıydım. Eee ne yazık ki bunu

suistimal edenler de çok hocam. Eee Türkiye hep suistimal çünkü arz talep olayı. Talep arttıkça eee olay da eee kötüleşiyor. Bir hanımı anlatayım ben. Eee çok severim insanlarla sohbet etmeyi, oturmayı. Gökçeada oturduk. domates üreticilerinin olduğu e pardon Bozca da Gökçeada karıştırdım. Domates üreticilerin bolca olduğu bir kahve. Eee hem sohbet ediyoruz, hormonlardan bahsediyoruz, domateslere ne yapıyorsunuzdan bahsediyoruz. Onların güzel domates, reçelleri bir takım şeyler vardı. Yah dedim niye bu tür

şeylere eee meyil ediyorsunuz? Yani şu ilaç, bu ilaç falan filan söz konusu oldu ya. Dedi beyim dedi İstanbul'a dedi mal mı yeter dedi. İstanbul'a mal yetiştirmek için mecburen yapmak zorundasınız. Yani şimdi tabii İstanbul çok ciddi bir eee pazar ve eee milyonlarca insanın yaşadığı bir yer. Eee ciddi anlamda bir tüketim halinde. Eee tabii sürekli yetiştirmek için artık yazık kışı kalmadı. Kış meyvelerini yazdan, yaz meyvelerini kıştan yiyebiliyoruz. Yani o hale geldik. E dolayısıyla tabii bunların hepsi

eee ya organik tarım değil e ya da eee iyi tarım değil. Şimdi eee organin haricine bir de iyi tarım dediğimiz dikkatli ilaçlar seçip siz eee veyahut da birtım eee bitkileri zararlardan korumak için meyvenin veya sebzenin bünyesinden atılabilecek ilaçları tercih edersiniz. E bunlar yapılmıyor. Menşei belirsiz bir takım ilaçlar kullanılabiliyor. Bunlar tabii toksik ve kanserrojen olabiliyor. Doğallıktan uzaklaşılıyor. Özellikle işte burada yoğurt e çok önemli. Evde yoğurtunu hanımlar yapabilirler. İşte

ekmek aynı şekilde. Çünkü ekmeğin bir özelliği var. Piyasadaki eee bağışıklığı güçlendirici pek çok ilacın içinde ekmekten elde edilen eee hülasalar var. Yani eee ilaçların ana temelinde eee ekmek mayaları birtım şeyler rol alıyor. Bağışıklık sistemini arttırabiliyor. Memleketimizde bolca sarımsak var. Sarımsak mesela gribi eee virüsü yavaşlatabiliyor. Bir de doğal eee antioksidan mı? Antibiyotik. Doğal antioksitan. Eee bir sürü şeyimiz var. İşte gülden bahsettik biraz önce. Boğaz ağrısı alı var mı hocam?

E tabii yani şöyle ki eee aslında eee hocam gülün gribe faydası var mı? Gribe faydası dediğimiz şöyle ki bağışıklığı eee güçlendirici etkisi var. Eee aynı zamanda da eee antimikrobik bir özelliği var. Bu ne kadar? Şimdi gül üzerinde yeni durulmaya başlandı. Aslında çok göz ardı edilen bir şeydi. Çünkü gülü biz Ispartalılar olaraktan Fransa'ya gönderiyoruz. Parfümün ana hammaddesi eee Fransa'nın da önemli ölçüde eee Isparta gül yağı tems şey temin edicisi. Dolayısıyla eee bu yan eee konular hep geride kalmıştı.

Nasıl olsa gidiyor gül. Çin'de kişiler yavaş yavaş eee birtım gülün faydalarını anlamaya başladılar. Hatta eee Cerrah Paşa'tan yanılmıyorsam bir eee profesör hocamız Gülle ilgili bir kitap yazıyor. Eee ve bununla ilgili geniş kapsamlı araştı Ispartalı mı peki hocam? Eee Ispartalı değil ama gül üzerinde durmaya başladı. Gerçekten gül eee ciddi bir eee ürün. Eee işte herkes bilir ateşi düşürmesiyle eee birtım eee etkilerini bilirler. Evde k bol bol reçeli yiyeceğim o zaman hocam bu kış boyunca.

Afiyet olsun. O destek sağlayacaktır. Muhakkak katıksız bir reçel. O özellikle Isparta'nın iyi reçellerinden. Eee, yani burada tedbirleri almak lazım. İşte hastalanıldığı zaman evde istirahat etmek gerekiyor. E, mutlaka ki istirahat edin. Vücudunuz dinlensin. Bol sıvı alın. Eee, eee, bir şey haber vardı hocam bugün. Eee, sabah gazete başlıklarını okurken ve internete düşen haberleri eee, okurken rastlamıştım. Şimdi bu yeni virüs yani H3 N2 virüsü ile alakalı eee önlemler listesinde bir de şu vardı. Günde 2,5 litre su

için. Yani suyun böyle bir etkisi var o zaman. Yani virüsü durdurma ya da yavaşlatma e ile alakalı bir etkisi var o zaman ya da çok mu su hastalanınca insanlar mı çok mu su tüketiyor? Bünyenin mi ihtiyacı oluyor? Ne tabii yani şimdi eee şu mevzu var. E geçenlerde bir gene bir yerden bir açıklamada bulundu. Çok su içmeyin işte böbreklerinize zararı vardır diye. Suyun zararı olacağını pek zannetmiyorum ama nefroloji uzmanı arkadaşımız Anadolu'dan bir üniversiteden bir şeyde bulundu. Şöyle ki gene eee tabii ki buradaki

belki anlaşılmadı veyahut da haberleri yazarken eksik yazmış olabilir arkadaşlar. Eee aşırı şimdi o kadar çok şey var ki bol su için. bol su için. Tamam. Bol suyu içerken eee vücudun bir ihtiyacı var, miktarı var. Günlük su ihtiyacı 2 litre aslında. Hım. Eee bunu almak gerekiyor. Biz toplum olaraktan zaten bunu ihmal ediyoruz. Eee şimdi nedir? Eee pek çok şeyle aslında alıyoruz. Yiyeceklerle falan alıyoruz bir kısmı. Dez kafesi vesairesi derken zaten alınıyor o. Ama işte eee çayı alırken falan su içiyorum gözüyle

bakmamak lazım. Çayın bir özelliği vardır. Diuretik dediğimiz idrar söktürücü özelliği vardır. Eee, çayı eee, biz su içiyoruzdan kabul ederiz. Çok da çay içen toplumuz. E, onun için suyu alırken vücudun ihtiyacı kadar bunun içine eee, çay dahil olmayabilir. Çünkü eee, vücuttan atılabiliyor hemen akabinde. Hı hı. Eee, miktarı 2 Lre civarında tutmak gerekiyor. Vücudun günlük ihtiyacı 2 Lre. Evet. Bu da 10 bardağı yani küçük bir 10 bardağa e tekabül ediyor. Tabii burada niye gerekli? Eee şimdi burunda eee tıkanmalar oluyor

ateşle beraber. Eee biraz önce bahsetmiştik. Ateşle beraber burunda tıkanmalar ve akım akmalar oluyor. Hı hı. Eee, buradan da bir sekresyon e salgılanıyor. Bu sekresyonun miktarı yani vücut virüse karşı bir tedbir alıyor. Bir yıkama görevi yapmaya çalışıyor. Oraya birtım eee, hücrelerini kanalize ederekten virücü şeyi virüsü elimine etmeye çalışıyor. Eee, o noktada eee, akıntı da fazla oluyor. Goblet hücreleri birtım siler, eee, aktiviteler var bunun içinde. Tabii buradaki akıntı normalde eee 600 ml 1 litreye kadar çıkabiliyor

burun akıntısı. Bir kısmını biz hissediyoruz belki burnumuzun önünden geliyor. Çünkü burnun arka tarafı tıkalı olunca akıntı ister istemez ön taraftan geliyor. E tabii burada eee akıntı arkaya doğru eee bir kısmı da akıyor. Dolayısıyla ortalama eee neredeyse 1 litreye yakın bir sıvı kaybediyoruz oradan. Yani bunun yerine konması gerekiyor. Bol sıvı alınması gerekiyor. Eee buradaki sıvının e önemi, eee bununla bağdaşan bir hadise. Eee vücudun yıkanması aynı zamanda günlük ihtiyacının karşılanması gerekiyor. 2

litre zaten normalde olan bizim sınırlarımız içinde olan bir Evet. Bu arada yaklaşık son 10 dakikamızın eee içerisine girdik. Eee şu sizin bir karışımdan bahsediyordunuz. E gene memleket görüntüsü eşliğinde sunduğum bir şey vardı. Slaytı alabilirsek. Hocam Isparta'ya en büyük eee yarıyı sağlayan sizsiniz. Evet. Evet. Evet. Şimdi eee hocam burası Eğirdir mi? E burası asıl benim yani eee Eğirdirliyim ben. Eee memleketimiz eee Eğirdir. Çok güzel bir resim. Sivritepe dediğimiz yukarıdan çekilmiş bir

görüntüsü. Harika bir Ben o zaman kıyının diğer tarafından bakmışım. Bu görüntüyü ilk defa görüyorum. Çok da güzelmiş yani. Karşı taraftan bakmışım hep ağdir gölüne. Çünkü ben hani cidden bu e şu ortadaki adacık vesaireyi hiç görmemiştim. İlk defa görüyorum. Evet. Mükemmel bir manzara. Güzel bir manzarası var. Eee izleyicilerimizin gönlü sabahleyin açılsın diye böyle bir manzara seçtim. Şimdi orada ufacık eee bir karışımımız var. Yani tabii bu bir ilaç değil. Bu eee kişiyi rahatlatıcı bir eee formül. Hı hı. Eee, bu, eee, bizim

formüllerin arasında da yok yani. Çünkü bizde de var pek çok bitki işleriyle uğraşan ama, eee, inanın dünya bizden daha çok uğraşıyor. Özellikle İspanyollar Avrupa'da eee, bu gerçek anlamda eee, bitki tedavileri veyahut da destek tedavileri diyelim yanlış olacaktır. Eee, araştırarak yapılıyor. Onlar bizden çok öndeler aslında. Bizim şimdi eee çok yoğun programlar işleniyor ama eee ben gene dışarı kaynaktan aldığım bir eee formül eee bir bardak sıcak su içine çemen tozunu biliriz. Pastırma hazırlanırken eee Kayseriler çok iyi

bilirler. E tozu vardır. Onu koyarlar. O zaten beyli başlı baharatlardan oluş baharatlardandır. Yani ülkemizde de çokça olan bir baharat. 4 çay kaşığı çemen tozu, e 4 çay kaşığı limon suyu, bir çay kaşığı kestane balı. Aslında formülde normal bal, bal olarak bahsediliyor ama kestane balının öksürüğü, kesici özelliği var. Özellikle tercih ederlerse, bulamazlarsa normal bal da koyabilirler. Eee, bir çay kaşığı da, eee, tahşim bilirsiniz çubuk halindedir. Onu iyice öğütüp ezip e ve de ezilmiş halde de zaten satılıyor.

Satılıyor. Alırsanız daha emin olursunuz. Bunu 15 dakika kaynatarak içerseniz bu bir bardak suyu rahatlatıyor. Yani bu hem eee boğaz bölgesinde hem burun bölgesindeki rahatlatmaları, öksürükleri eee azalmasına neden oluyor. Böyle bir basit formülü ben eee sunmak istedim. Tabii asıl bu tedavi değil. Eee bu bir destek rahatlatma şeyi işte eee hepimiz biliriz eee tavuk suyu çorba bu. Çünkü hasta olduğun zaman gerçekten yani müthiş bir şeydir. Eee, nane, limon, ıhlamur. İnanmayacaksınız belki ama bu tavuk suyu, çorba yabancı

kaynaklarda da geçiyor. Sadece bize has bir şey de değil. İlginçliğe hocam o şey zaten o aynı zamanda kitaba verilen isim. Bir kitap tavuk suyuna çorba diye bir kitap serisi var. Evet. Evet. Evet. Evet. Öyle bir şey var. O, o çorbanın hani mucizeleri demek ki bu kadar. Ha yabancılar da görmüş demek ki bunu hasta olduğumuzda. eee çok da rahatlatır. Yani insanın içini rahatlatır. İşte eee bunun yanı sıra eee kişilerin eee dışarı çıktıkları zaman eee gençler özellikle anneler çok sardırır giydirir işte

korumak gerekir. Gerçekten de eee el hijyen önem vermek gerekir. Eee toplu alanlarda eee çok fazla temas halinde bulunmamak gerekir. Bunlara dikkat etmek gerekiyor. Bu grupp virüsü gelecekse gelecek yani. eee bir şekilde bulaşırsa da eee çok endişe etmeyin. Eee anca biraz önce saydığım endişe edilmesi gibi olan durumlar söz konusuysa endişe edin. Eee bir acil eee veyahut da herhangi bir sağlık kurumuna, eee, başvurun. Eee, onun ötesinde eee, basit tedbirlerle biraz uzun sürecektir. Şimdi bu grip

virüsü işte H3 N2 dediğimiz virüs burada son ik dakikamızın da içerisine girdik hocam. Yani eee biraz fazlaca sürecektir. Biraz fazlaca öksürükleriniz olacaktır. Eee burunun arkasına yerleşen nazofings dediğimiz bölgeye yerleşen bir virüs. Orada birtım e fazlaca tahribat yapabiliyor. Dolayısıyla eee bulgular belirtiler eee daha eee fazla olabiliyor. İşte birtım ek belirtiler çıkarsa akciğerlere kadar inerse bakteri dediğimiz mikroplar da eklenirse o zaman riskli hale gelebiliyor. eee bizim pnömoni bronşit dediğimiz haller ortaya

çıkabiliyorsa veya beyni etkileyebiliyor. Eee bu gibi durumlarda yani onlarda işte bilinç bulanıklığı veyahut da eee aşırı halsizliklerle veya ateş çıkmalarıyla kendini belli edebiliyor. Bu gibi durumlarda da acillere gitmek eee veyahut da sağlık kurumuna gitmek gerekiyor. Neticede eee şu ana kadar çok ciddi bir şeyi görmedik ama tabii ilerleyen zamanlar bize bunu verecek. Evet. Eee, bu şekilde tedbirler alıp çok fazla endişelenmeden dinlenerek, istirahat ederek vücudumuzda bir takım işte sebzelere, meyvelara

ağırlık vererekten daha rahat bir şekilde gribi atlatmamız mümkün. Evet hocam çok teşekkür ederim. Ben eee süremizin sonuna geldik. Artık kapanışı yapmak zorundayım ben. Yeni sohbet de bu arada çok hoşuma gitti hocam bugünkü sohbette. Evet. Hoş bir sohbet yaptık. Yine elden bir görüntüyü de sıkıştırdık ama güzel bir görüntü. Sabah sabah insanın içini açan bir görüntü. Ben de istiyorum. Yani hep kasfetli şeylerden bahsediyoruz. Hekimler hep böyle işin e şey tarafını eee anlatır, ağır tarafını anlatır ama hiç değilse görüntüler güzel

olsun deyip eee böyle bir görüntü verdik. Çok çok güzeldi hocam. Peki çok teşekkürler tekrar. Ben teşekkür ediyorum. Çok efendim bize ayrılan sürenin artık sonuna geldik. eee, Doktor Ahmet Şirin, kulak burun boğaz, eee, uzmanı, doktoru, eee, Ahmet Şirin konuğumdu ve bugünün önemli bir konusuydu. Efendim, gripten bahsettik. Zaten son zamanlarda yeni çıkan H3 N2 virüsünü özellikle bu virüse değindik. Yarın yine aynı dakikalarda, aynı saatlerde biz yine bu ekranda e, bu stüdyomuzda olacağız. Saatler 8'i

gösterdiğinde sizlerle sizlere güne yansıyan en taze gelişmeleri aktarmaya devam edeceğiz. Efendim biz ayrılan artış sürenin sonuna geldik. Mutlu kalın, hoşça kalın, muhabbetle kalın.