Boyun Hareketleriyle Çınlamanın Değişmesi Ne Anlama Gelir?

Muayene sırasında en sık karşılaştığımız sorulardan biri şudur:

“Hocam, başımı sağa çevirince çınlamam artıyor. Sola çevirince azalıyor. Demek ki benim tinnitusum boynumdan kaynaklanıyor, değil mi?”

Bu soru oldukça anlaşılırdır. Çünkü son yıllarda sosyal medyada ve çeşitli internet platformlarında da benzer yorumlarla sıkça karşılaşılmaktadır. Hatta bazı paylaşımlarda yalnızca boyun hareketleriyle çınlamanın değişmesi bile “boyun kaynaklı tinnitus” veya “somatosensoriyel tinnitus” tanısı koymak için yeterli bir bulgu gibi sunulabilmektedir.

Peki gerçekten öyle mi?

Kısa cevap: Hayır.

Ancak bunun nedenini anlamak için tinnitusun nasıl oluştuğunu ve somatosensoriyel sistem ile işitsel sistem arasındaki ilişkiyi biraz daha yakından incelemek gerekir.

“Ses Değişiyorsa Nedeni Boyundur” Demek Doğru mudur?

İlk bakışta bu düşünce mantıklı gelebilir.

Gerçekten de birçok hasta;

• başını çevirdiğinde,

• boynunu gerdiğinde,

• omzunu kaldırdığında,

• çenesini hareket ettirdiğinde veya

• dişlerini sıktığında

çınlamasının şiddetinin, tonunun veya karakterinin değiştiğini fark edebilir.

Bunun üzerine doğal olarak şu sonuca ulaşmaktadır:

“Demek ki sorun boynumda.”

Ancak tıpta bir bulgunun başka bir bulguyla birlikte görülmesi her zaman aralarında doğrudan bir neden-sonuç ilişkisi olduğu anlamına gelmez.

Bu ayrım son derece önemlidir.

Somatosensoriyel Tinnitus Nedir?

Somatosensoriyel tinnitus; servikal bölge, temporomandibular eklem, çene ve çevre kaslardan gelen somatosensoriyel uyarıların tinnitus algısıyla etkileşime girebildiği bir tinnitus alt grubudur.

Başka bir ifadeyle, işitsel sistem vücudun diğer duyusal sistemlerinden tamamen bağımsız çalışmaz.

Boyun, çene ve kraniyofasiyal bölgeden gelen somatosensoriyel bilgiler işitsel sistemin farklı düzeylerindeki nöral aktiviteyi etkileyebilir.

Bu nedenle bazı hastalarda boyun veya çene hareketleri sırasında tinnitusun şiddeti veya tonu değişebilir.

Ancak burada kritik bir ayrım vardır:

Somatosensoriyel modülasyonun bulunması, tinnitusun nedeninin mutlaka boyun veya çene olduğu anlamına gelmez.

Bilim Neden Daha Farklı Düşünüyor?

Nörofizyolojik çalışmalar somatosensoriyel sistem ile işitsel sistem arasında gerçek bir biyolojik bağlantı bulunduğunu göstermektedir.

Bu ilişkinin önemli merkezlerinden biri Dorsal Cochlear Nucleus (DCN) olarak kabul edilmektedir.

DCN yalnızca işitsel girdileri alan pasif bir merkez değildir. Somatosensoriyel sistemden gelen girdiler de burada işitsel aktiviteyi etkileyebilir.

Günümüzde tinnitusun yalnızca tek bir anatomik merkez üzerinden açıklanamayacağı; işitsel ve işitsel olmayan çok sayıda beyin bölgesinin oluşturduğu geniş bir nöral network içerisinde değerlendirilmesi gerektiği giderek daha iyi anlaşılmaktadır.

Bu ağ içerisinde;

• dorsal cochlear nucleus,

• inferior kollikulus,

• talamus ve medial genikulat cisim,

• işitsel korteks,

• insular korteks,

• anterior singulat korteks

ve tinnitus algısının dikkat, önem atfetme ve emosyonel bileşenleriyle ilişkili daha geniş beyin ağları rol oynayabilir.

Dolayısıyla boyundan veya çeneden gelen bir somatosensoriyel uyarının tinnitus algısını değiştirmesi nörobiyolojik açıdan mümkündür.

Fakat bu durum tek başına tinnitusun kaynağını göstermez.

Modülasyon ile Etiyoloji Aynı Şey Değildir

İşte en fazla karıştırılan nokta budur.

Boyun hareketleri sırasında çınlamanın değişmesi: MODÜLASYONDUR.

Boynun çınlamanın temel nedeni olması: ETİYOLOJİDİR.

Bu iki kavram birbirinden farklıdır.

Başka bir ifadeyle:

Bir yapının tinnitusun şiddetini veya tonunu değiştirebilmesi, o yapının tinnitusun temel nedeni olduğunu kanıtlamaz.

Bu ayrım yalnızca teorik değildir. Klinik değerlendirme ve uygulanacak tedavinin seçimi açısından son derece önemlidir.

Boyun veya Çene Hareketi Çınlamayı Neden Değiştirir?

Bunun nedeni büyük olasılıkla boyun, çene ve yüz bölgesinden gelen somatosensoriyel bilgilerin işitsel sistemle ortak veya bağlantılı sinir ağlarında işlenmesidir.

Boyun kaslarının kasılması, çenenin hareket ettirilmesi veya belirli kas gruplarının aktive edilmesi sırasında işitsel sistemdeki nöral aktivite geçici olarak değişebilir.

Bu nedenle tinnitusun;

• şiddeti artabilir,

• şiddeti azalabilir,

• frekansı değişebilir veya

• bazı hastalarda kısa süreli olarak baskılanabilir.

Somatik manevralarla tinnitus modülasyonu aslında nadir bir bulgu değildir. Çalışmalarda tinnituslu hastaların önemli bir bölümünde baş, boyun veya çene manevralarıyla tinnitus algısının değiştirilebildiği bildirilmiştir.

Bu nedenle yalnızca “hareket ettirdim, tinnitus değişti” gözlemi tek başına tinnitusun kaynağını belirlemek için yeterli değildir.

Bir Örnek Verelim

Bazı kişiler;

• dişlerini sıktığında,

• dilini damağına bastırdığında,

• gözlerini kuvvetlice kapattığında,

• başını öne eğdiğinde,

• boynunu çevirdiğinde,

• hatta omuzlarını kaldırdığında

çınlamalarının değiştiğini fark edebilir.

Peki bu durumda tinnitusun nedeni;

dişler midir?
Göz kasları mıdır?
Dil midir?
Omuz kasları mıdır?

Elbette yalnızca bu bulguya bakarak böyle bir sonuca varamayız.

Burada gördüğümüz şey çoğu zaman duyusal ve işitsel sistemler arasındaki geçici nörolojik etkileşimdir.

Boyun hareketleri sırasında görülen tinnitus değişikliği de aynı mekanizmanın bir parçası olabilir.

Boyun Hareketleriyle Çınlamanın Değişmesi Önemsiz midir?

Hayır.

Burada tam ters yönde bir hata da yapılmamalıdır.

Boyun veya çene hareketleriyle tinnitusun değişmesi klinik olarak değerli bir bulgudur.

Özellikle;

• tinnitus ile boyun veya çene yakınmalarının birlikte başlaması,

• tinnitus ve servikal/TMJ yakınmalarının eş zamanlı artıp azalması,

• boyun ağrısı veya temporomandibular bozukluğun eşlik etmesi,

• belirli postürlerin tinnitus üzerinde tekrarlanabilir etkisinin bulunması

somatosensoriyel katkı olasılığını güçlendirebilir.

Ancak uluslararası uzman konsensüsünde de vurgulandığı gibi somatosensoriyel tinnitus tanısı tek bir bulguya dayanmaz.

Sosyal Medyada Neden Farklı Anlatılıyor?

Sosyal medyada zaman zaman şu tür yorumlarla karşılaşabilirsiniz:

“Başını sağa çevir; ses değişiyorsa nedeni boyundur.”

veya

“Çeneni ger; ses azaldıysa sorun boynunda.”

Bu tür değerlendirmeler ilk bakışta ikna edici görünse de bilimsel veriler yalnızca bu gözleme dayanarak böyle kesin bir sonuca varılmasını desteklememektedir.

Çünkü somatosensoriyel tinnitus tanısı yalnızca tek bir hareket sırasında sesin değişmesine bakılarak konulmaz.

Somatosensoriyel Tinnitus Tanısı Nasıl Konulur?

Değerlendirmede;

• ayrıntılı tinnitus öyküsü,

• odyolojik değerlendirme,

• KBB muayenesi,

• servikal bölgenin değerlendirilmesi,

• temporomandibular eklem ve çiğneme sisteminin değerlendirilmesi,

• tinnitus ile boyun/TMJ yakınmalarının zamansal ilişkisi,

• somatik manevralarla ortaya çıkan değişiklikler

• ve diğer tinnitus nedenlerinin değerlendirilmesi

birlikte ele alınmalıdır.

2018 yılında uluslararası uzmanların Delphi yöntemiyle oluşturduğu konsensüs de somatosensoriyel tinnitus için tek bir zorunlu test yerine, tanıyı güçlendiren birden fazla klinik kriterin birlikte değerlendirilmesini önermektedir.

Fizyoterapi Boyun Kaynaklı Tinnitusta Etkili Olabilir mi?

Doğru seçilmiş hastalarda evet, etkili olabilir.

Ancak burada da hasta seçimi önemlidir.

Servikal problemi veya temporomandibular bozukluğu bulunan ve tinnitusunda somatosensoriyel katkı düşünülen hastalarda egzersiz, servikal rehabilitasyon ve uygun manuel tedavi yaklaşımlarının tinnitus şiddetini azaltabildiğini bildiren randomize kontrollü çalışmalar bulunmaktadır.

Buna karşılık yalnızca başını çevirdiğinde sesi değişen her tinnitus hastasını fizyoterapiye yönlendirmek bilimsel olarak doğru değildir.

2026 yılında yayımlanan yeni bir randomize kontrollü çalışma da somatik tinnituslu seçilmiş hastalarda manuel terapi + ev egzersizlerinin, yalnızca ev egzersizlerine kıyasla tinnitus şiddeti, THI ve servikal yakınmalarda daha fazla iyileşme sağlayabileceğini göstermiştir.

Dolayısıyla doğru soru;

“Boynumu çevirince ses değişiyor, fizyoterapi tinnitusumu geçirir mi?”

değil,

“Bu hastada tinnitusun oluşumu veya sürdürülmesinde gerçekten servikal ya da temporomandibular sistemin anlamlı bir katkısı var mı?”

olmalıdır.

Bilimsel Gerçek

Bugünkü bilgiler bize iki önemli şeyi aynı anda söylemektedir:

1. Boyun, çene ve somatosensoriyel sistem ile işitsel sistem arasında gerçek bir biyolojik etkileşim vardır.

2. Bu etkileşim, boyun hareketleriyle tinnitusun değiştiği her hastada tinnitusun nedeninin boyun olduğu anlamına gelmez.

İşte bu nedenle:

“Boyun hareketiyle ses değişiyor” bulgusu önemlidir; ancak tek başına tanı değildir.

Tinnitusu doğru değerlendirmek için modülasyonu göstermekten daha önemli olan şey, etiyolojiyi ortaya koymaktır.

Sık Sorulan Sorular

Boyun hareketleri çınlamayı artırabilir mi?

Evet. Başın çevrilmesi, boyun kaslarının kasılması veya bazı postürler bazı hastalarda tinnitusun şiddetini veya tonunu geçici olarak değiştirebilir.

Boynumu çevirdiğimde çınlama değişiyorsa tinnitus boyundan mı kaynaklanıyor?

Hayır. Bu durum somatosensoriyel modülasyonu gösterebilir ancak tek başına tinnitusun boyundan kaynaklandığını kanıtlamaz.

Çene sıkmak çınlamayı değiştirebilir mi?

Evet. Temporomandibular sistem ve çiğneme kaslarından gelen somatosensoriyel girdiler bazı kişilerde tinnitus algısını değiştirebilir.

Boyun fıtığı tinnitus yapar mı?

Boyun problemi ile tinnitus arasında bazı hastalarda ilişki bulunabilir. Ancak boyun fıtığı bulunan her hastada tinnitusun nedeninin boyun olduğu söylenemez. Klinik ve odyolojik değerlendirme gerekir.

Boyun kaynaklı çınlamada fizyoterapi işe yarar mı?

Servikal veya temporomandibular problemi bulunan ve somatosensoriyel katkının klinik olarak desteklendiği seçilmiş hastalarda fizyoterapi ve manuel tedaviden yarar görülebilir. Ancak tedavinin uygunluğu hastanın tinnitusunun nedenine göre belirlenmelidir.

Literatür

1. Michiels S, et al. Diagnostic Criteria for Somatosensory Tinnitus: A Delphi Process and Face-to-Face Meeting to Establish Consensus. Trends in Hearing. 2018;22:2331216518796403.

2. Ralli M, et al. Somatosensory tinnitus: Current evidence and future perspectives. Journal of International Medical Research. 2017.

3. Ralli M, et al. Somatosensory Tinnitus: Correlation between Cranio-Cervico-Mandibular Disorder History and Somatic Modulation. Audiology and Neurotology. 2016;21(6):372–382.

4. Michiels S, et al. Somatosensory Tinnitus Diagnosis: Diagnostic Value of Existing Criteria. Ear and Hearing. 2022.

5. Lee S, Jin TJ, Jin IK. Methods, Applications, and Limitations of Somatic Maneuvers for the Modulation of Tinnitus. Audiology Research. 2022;12(6):644–652.

6. Michiels S, et al. Does multi-modal cervical physical therapy improve tinnitus in patients with cervicogenic somatic tinnitus? Manual Therapy. 2016.

7. Delgado de la Serna P, et al. Effects of Cervico-Mandibular Manual Therapy in Patients with Temporomandibular Pain Disorders and Associated Somatic Tinnitus: A Randomized Clinical Trial. Pain Medicine. 2020.

8. Effectiveness of manual therapy in the treatment of somatic tinnitus: a randomized controlled trial. Journal of Manual & Manipulative Therapy. 2026.

KBB & Baş Boyun Cerrahisi

Op. Dr. A. Ahmet ŞİRİN

Tinnitus (Kulak Çınlaması) • Vertigo (Baş Dönmesi) • Burun Estetiği • KBB Ameliyatları

Hakkımda İletişim