Tms Ve R-Tms Arasında Ne Fark Vardır ?

r-TMS (Tekrarlayan Transkraniyal Manyetik Uyarım)

TMS Teknolojisinin Evrimi ve rTMS'nin Gelişimi

Transkraniyal Manyetik Uyarım (Transcranial Magnetic Stimulation – TMS), beynin belirli bölgelerini güçlü ancak kontrollü manyetik alanlar kullanarak uyarmayı sağlayan, girişimsel olmayan bir nöromodülasyon teknolojisidir.

Günümüzde depresyon, obsesif kompulsif bozukluk, kronik ağrı, inme rehabilitasyonu ve tinnitus gibi birçok hastalıkta kullanılmaktadır. Ancak bugünkü modern rTMS sistemlerine ulaşılması yaklaşık kırk yıllık bilimsel ve teknolojik bir gelişim sürecinin sonucudur.

Bu süreçte en önemli dönüm noktası, tek manyetik uyarılardan (Single Pulse TMS) tekrarlayan manyetik uyarılara (Repetitive TMS – rTMS) geçilmesi olmuştur.

Bu değişim yalnızca cihazın adının değişmesi değil, nöromodülasyon anlayışını değiştiren önemli bir teknolojik ilerlemedir.

TMS Teknolojisinin Doğuşu

Modern TMS teknolojisinin temelleri, 1985 yılında Anthony T. Barker ve çalışma arkadaşlarının geliştirdiği ilk klinik manyetik uyarım sistemi ile atılmıştır.

Bu sistemin amacı tedavi yapmak değildi.

İlk geliştirilen cihazlar;

• motor korteksin uyarılabilirliğini değerlendirmek,
• periferik sinir iletimini incelemek,
• merkezi sinir sisteminin fonksiyonlarını araştırmak

amacıyla nörofizyolojik testlerde kullanılmaktaydı.

O yıllarda uygulanan uyarılar çoğunlukla tek manyetik puls (Single Pulse TMS) şeklindeydi.

Bu teknoloji, nörolojide yeni bir dönemin başlangıcı olarak kabul edilmektedir.

TMS Teknolojisinin Evrimi

TMS'den rTMS'ye Geçiş Neden Gerekti?

İlk geliştirilen TMS sistemleri, tek manyetik uyarılar oluşturmaktaydı.

Bu yöntem sinir sisteminin değerlendirilmesinde son derece başarılıydı.

Ancak zaman içerisinde araştırmacılar önemli bir gerçeği fark ettiler.

Tek bir manyetik uyarı sinir hücresinde yalnızca çok kısa süreli bir elektriksel aktivasyon oluşturuyordu.

Bu etkinin kalıcı nöromodülatif değişiklikler oluşturması beklenmiyordu.

Bunun üzerine aynı beyin bölgesine belirli frekanslarda ardışık olarak uygulanan yüzlerce ve binlerce manyetik pulsun, sinir ağlarında çok daha farklı biyolojik etkiler oluşturabileceği gösterildi.

İşte Tekrarlayan Transkraniyal Manyetik Uyarım (rTMS) teknolojisi bu bilimsel gelişmenin sonucunda ortaya çıkmıştır.

TMS ile rTMS Arasındaki Temel Teknik Fark

Her iki teknolojinin temel fizik prensibi aynıdır.

Manyetik bobin içerisinde oluşturulan yüksek akım, kısa süreli değişken bir manyetik alan meydana getirir.

Bu manyetik alan kafatasını ağrısız olarak geçerek beyin dokusunda elektriksel indüksiyon oluşturur.

Ancak iki sistem arasındaki temel fark manyetik alanın şiddeti değil, manyetik uyarıların zamansal organizasyonudur.

Başka bir ifadeyle;

Fark, tek bir manyetik puls ile binlerce manyetik pulsun belirli bir düzen içinde uygulanmasıdır.

Bu ayrım, rTMS teknolojisinin temelini oluşturmaktadır.

Puls (Pulse) Nedir?

rTMS teknolojisini doğru anlayabilmek için öncelikle "puls (pulse)" kavramının bilinmesi gerekir.

Puls, rTMS cihazının oluşturduğu tek bir manyetik uyarıyı ifade eder. Bobin içerisinden çok kısa süreli yüksek akım geçirilmesiyle oluşan değişken manyetik alan, beyin dokusunda çok kısa süreli elektriksel indüksiyon meydana getirir. İşte bu tek manyetik uyarıya bir puls adı verilir.

Her pulsun süresi yalnızca birkaç yüz mikrosaniye düzeyindedir. Ancak biyolojik etkiyi oluşturan unsur tek bir pulsun süresi değil, bu uyarıların hangi düzen ve sıklıkta uygulandığıdır.

Bu nedenle rTMS tedavisinde önemli olan yalnızca bir manyetik uyarı oluşturmak değil, bu uyarıları belirli kurallar içerisinde art arda uygulayabilmektir.

Single Pulse, Paired Pulse ve Repetitive Pulse

TMS teknolojisi zaman içerisinde yalnızca cihazların gelişmesiyle değil, uygulanan uyarı tiplerinin değişmesiyle de önemli ilerlemeler göstermiştir.

Single Pulse TMS (Tek Puls)

En temel uygulama şeklidir.

Her uyarıda beyne yalnızca bir adet manyetik puls gönderilir.

Her puls birbirinden tamamen bağımsızdır.

Bu yöntem günümüzde daha çok;

• motor eşik tayini,
• motor uyarılmış potansiyeller,
• kortikal uyarılabilirliğin değerlendirilmesi,
• nörofizyolojik araştırmalar

amacıyla kullanılmaktadır.

Tek puls uygulamalarında tedavi edici nöromodülatif etkinin sınırlı olduğu kabul edilmektedir.

Paired Pulse TMS (Çift Puls)

Bu yöntemde iki manyetik puls, milisaniyeler düzeyinde belirlenen zaman aralıklarıyla uygulanır.

Amaç tedavi değildir.

Daha çok;

• inhibitör devrelerin,
• eksitatör devrelerin,
• kortikal bağlantıların

değerlendirilmesinde kullanılan araştırma ve nörofizyolojik inceleme yöntemidir.

Repetitive TMS (rTMS)

rTMS'de ise tek veya çift puls yerine yüzlerce hatta binlerce manyetik puls, belirlenen frekanslarda ardışık olarak uygulanır.

İşte rTMS'yi diğer uygulamalardan ayıran temel özellik budur.

Tedavinin biyolojik etkisi tek bir pulstan değil, bu uyarıların oluşturduğu programlanmış uyarı dizilerinden kaynaklanmaktadır.

Frekans (Hz) Nedir?

rTMS'de en önemli parametrelerden biri frekanstır.

Frekans, bir saniye içerisinde uygulanan puls sayısını ifade eder.

Örneğin;

Dolayısıyla 10 Hz uygulanan bir tedavide cihaz, her saniye 10 adet manyetik puls üretmektedir.

Tedavi süresi boyunca bu sayı binlerce pulsa ulaşabilir.

Train (Uyarı Treni) Nedir?

rTMS'de pulslar sürekli verilmez.

Belirli süre boyunca ardışık olarak uygulanan puls dizisine train (uyarı treni) adı verilir.

Örneğin;

• 10 saniye boyunca 10 Hz uygulanması,

100 manyetik pulstan oluşan bir train meydana getirir.

Train tamamlandıktan sonra kısa bir bekleme süresi verilir.

Ardından yeni bir train başlatılır.

Bu işlem tedavi boyunca defalarca tekrarlanır.

Intertrain Interval Nedir?

İki train arasında verilen dinlenme süresine Intertrain Interval (ITI) adı verilir.

Bu süre;

• güvenlik,
• kortikal yanıt,
• tedavi protokolü

açısından önem taşır.

Train süresi ile intertrain interval birlikte, uygulanan tedavi protokolünü oluşturur.

Toplam Puls Sayısı

Bir rTMS seansında uygulanan toplam manyetik uyarı sayısına Toplam Puls Sayısı denir.

Bu sayı;

• hastalığa,
• hedeflenen beyin bölgesine,
• kullanılan protokole,
• seçilen frekansa

göre değişebilir.

Günümüzde birçok tedavi protokolünde bir seansta yaklaşık 1000 ile 4000 arasında puls uygulanmaktadır. Ancak bu değer, kullanılan tedavi protokolüne göre daha düşük veya daha yüksek olabilir.

rTMS Neden Programlanabilir Bir Teknolojidir?

Klasik tek puls sistemlerinde uygulayıcı yalnızca tek bir manyetik uyarı oluşturabilir.

Modern rTMS sistemlerinde ise çok sayıda teknik parametre bağımsız olarak ayarlanabilir.

Bunlar arasında;

• uyarım frekansı (Hz),
• stimülasyon şiddeti,
• train süresi,
• train sayısı,
• trainler arası bekleme süresi (Intertrain Interval),
• toplam puls sayısı,
• seans süresi,
• hedeflenen kortikal bölge,
• bobin tipi ve pozisyonu

yer almaktadır.

İşte modern rTMS teknolojisini güçlü kılan özellik yalnızca manyetik alan oluşturabilmesi değil, bütün bu parametrelerin kişiye özel olarak programlanabilmesidir.

Modern rTMS Sistemlerini Oluşturan Temel Bileşenler

Günümüzde kullanılan rTMS sistemleri yalnızca bir manyetik bobinden ibaret değildir. Bir tedavi sisteminin başarısında üç temel bileşen birlikte çalışır.

Elektronik Güç Ünitesi (Jeneratör)

Jeneratör, cihazın enerji üretim merkezidir. Oluşturduğu yüksek akım sayesinde bobin içerisinde çok kısa süreli ve kontrollü manyetik alanlar meydana getirir. Modern sistemlerde bu uyarılar, seçilen tedavi protokolüne göre hassas şekilde kontrol edilebilir.

Manyetik Bobin (Coil)

Bobin, jeneratörde üretilen enerjiyi manyetik alana dönüştüren uygulama bölümüdür. Bobinin geometrisi, oluşturduğu manyetik alanın derinliğini, yayılımını ve odaklanmasını etkileyebilir. Günümüzde farklı klinik amaçlara yönelik çeşitli bobin tasarımları geliştirilmiştir.

Yazılım ve Uygulama Protokolü

Modern rTMS cihazlarında tedavinin en önemli bileşenlerinden biri yazılımdır. Uyarım frekansı, toplam puls sayısı, train süresi, uyarılar arasındaki bekleme süresi, stimülasyon şiddeti ve tedavi protokolü yazılım üzerinden programlanır. Böylece uygulama, hastanın klinik özelliklerine göre planlanabilir.

Sonra hemen bir sonraki başlığa geçelim.

rTMS Teknolojisi Gelişmeye Devam Ediyor

İlk rTMS sistemleri birkaç Hertz frekanslarında çalışırken, günümüzde gelişen elektronik altyapı sayesinde çok daha yüksek frekanslara ulaşabilen cihazlar geliştirilmiştir. Ancak bir cihazın daha yüksek frekansta çalışabilmesi tek başına daha etkili olduğu anlamına gelmez. Tedavide önemli olan; uygun hastada, doğru hedef bölgeye, bilimsel protokoller doğrultusunda ve kişiye özel parametrelerle uygulama yapılmasıdır.

Günümüzde birimimizde  Kullandığımız Teknoloji

Manyetik uyarım teknolojisi son kırk yıl içerisinde önemli bir gelişim göstermiştir. Günümüzde kullanılan modern rTMS sistemleri; gelişmiş elektronik altyapıları, yüksek frekans kapasitesi, aktif bobin soğutma sistemleri, programlanabilir tedavi parametreleri ve gelişmiş yazılımları sayesinde kişiye özel tedavi planlamasına olanak sağlamaktadır.

Birimimizde, güncel rTMS teknolojisini temsil eden Neurosoft Neuro-MSX Advanced Therapeutic platformu kullanılmaktadır. Bu sistem; programlanabilir tedavi protokolleri, gelişmiş bobin teknolojisi, yüksek frekanslı uyarım kapasitesi ve modern yazılım altyapısıyla uluslararası standartlarda nöromodülasyon uygulamalarına olanak sağlamaktadır.

Ancak özellikle vurgulamak isteriz ki, bir cihazın teknik kapasitesinin yüksek olması tek başına tedavi başarısını garanti etmez. Başarılı bir rTMS uygulamasında doğru hasta seçimi, uygun endikasyon, hedeflenen beyin bölgesinin doğru belirlenmesi, bilimsel tedavi protokollerinin uygulanması ve klinik deneyim en az cihaz teknolojisi kadar önemlidir.

Sonuç

Transkraniyal Manyetik Uyarım (TMS) teknolojisi, 1985 yılında tek manyetik uyarılarla başlayan bilimsel yolculuğunda, günümüzde programlanabilir ve kişiye özel uygulanabilen Tekrarlayan Transkraniyal Manyetik Uyarım (rTMS) sistemlerine dönüşmüştür. Bu gelişim yalnızca elektronik donanımın ilerlemesiyle sınırlı kalmamış; bobin teknolojisi, yazılım altyapısı, uyarım protokolleri ve hedefleme yöntemlerinde de önemli yenilikleri beraberinde getirmiştir.

rTMS teknolojisinin en önemli özelliği, tek bir manyetik uyarı oluşturması değil; belirlenen bilimsel protokoller doğrultusunda yüzlerce hatta binlerce manyetik uyarıyı belirli bir frekans ve düzen içerisinde uygulayabilmesidir. Günümüzde geliştirilen modern sistemler, yüksek teknik kapasiteye sahip olmakla birlikte tedavi parametrelerinin hastaya özel olarak planlanmasına da olanak sağlamaktadır.

Ancak unutulmamalıdır ki başarılı bir rTMS uygulamasını belirleyen tek unsur kullanılan cihaz değildir. Doğru hasta seçimi, doğru endikasyon, uygun hedef bölgenin belirlenmesi, bilimsel tedavi protokolünün seçilmesi ve uygulamayı gerçekleştiren ekibin deneyimi, tedavi başarısını doğrudan etkileyen temel faktörlerdir.

Klinik gözlemlerimiz, teknolojik gelişmelerin tedaviye önemli katkılar sağladığını düşündürmektedir. Bununla birlikte en başarılı sonuçların; gelişmiş cihaz teknolojisinin, kişiye özel değerlendirme ve bütüncül tedavi yaklaşımıyla birlikte kullanıldığı hastalarda elde edildiğini gözlemlemekteyiz.

Bu doğrultuda, birimimizde güncel rTMS teknolojisini temsil eden Neurosoft Neuro-MSX Advanced Therapeutic sistemi kullanılmaktadır. Bu platform; gelişmiş elektronik altyapısı, programlanabilir tedavi parametreleri, yüksek frekans kapasitesi ve modern yazılım desteği sayesinde uluslararası standartlarda nöromodülasyon uygulamalarına olanak sağlamaktadır. Bununla birlikte, kullandığımız teknoloji ne kadar gelişmiş olursa olsun, tedavinin temelini her zaman bilimsel veriler, klinik deneyim ve kişiye özel tedavi planlaması oluşturmaktadır.

Manyetik uyarım teknolojisi gelişimini sürdürmektedir. Önümüzdeki yıllarda yapay zekâ destekli tedavi planlamaları, nöronavigasyon sistemleri, fonksiyonel görüntüleme ile hedef belirleme ve kişiselleştirilmiş nöromodülasyon protokollerinin bu alandaki gelişime önemli katkılar sağlaması beklenmektedir.

Yasal Uyarı

Bu sayfadaki bilgiler yalnızca bilgilendirme ve eğitim amacıyla hazırlanmıştır. Tanı, tedavi veya tıbbi danışmanlık yerine geçmez. İşitme kaybı, tinnitus ve diğer kulak hastalıklarının değerlendirilmesi ve tedavisi, her hastanın klinik özellikleri doğrultusunda Kulak Burun Boğaz (KBB) uzmanı tarafından kişiye özel planlanmalıdır. İçerik, güncel bilimsel literatür doğrultusunda hazırlanmış olup, yeni bilimsel gelişmeler ışığında gerektiğinde güncellenmektedir

Bu yazı, Transkraniyal Manyetik Uyarım (TMS) ve Tekrarlayan Transkraniyal Manyetik Uyarım (rTMS) teknolojileri hakkında genel teknik ve bilimsel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. İçerik, bireysel tanı veya tedavi önerisi niteliği taşımaz ve hekim değerlendirmesinin yerine geçmez.

rTMS uygulaması; hastanın klinik özellikleri, endikasyonu, kontrendikasyonları ve güncel bilimsel kılavuzlar doğrultusunda, yetkin hekim tarafından planlanmalıdır. Her hastada aynı tedavi protokolü uygulanamaz ve tedavi sonuçları kişiden kişiye farklılık gösterebilir.

Makaledeki teknik bilgiler hazırlanma tarihindeki bilimsel literatür ve güncel teknoloji esas alınarak düzenlenmiştir. Tıp ve biyomedikal teknolojiler sürekli geliştiğinden, yeni bilimsel veriler doğrultusunda içerikte güncellemeler yapılabilir.

Son Güncelleme: Temmuz 2026
Makale Türü: Teknik Bilgilendirme / rTMS Teknolojisi

Güncel Seçilmiş Literatür

1. Barker AT, Jalinous R, Freeston IL. Non-invasive magnetic stimulation of the human motor cortex. The Lancet. 1985;1(8437):1106-1107. (Modern TMS teknolojisinin başlangıcı.)
2. Rossini PM, Burke D, Chen R, et al. Non-invasive electrical and magnetic stimulation of the brain, spinal cord, roots and peripheral nerves. Clinical Neurophysiology. 2015.
3. Lefaucheur JP, Aleman A, Baeken C, et al. Evidence-based guidelines on the therapeutic use of repetitive transcranial magnetic stimulation (rTMS). Clinical Neurophysiology. 2020.
4. Langguth B, Elgoyhen AB, Cederroth CR, et al. Tinnitus. Nature Reviews Disease Primers. 2026.
5. Chen JJ, Zhao Y, Wang J, et al. Repetitive transcranial magnetic stimulation for chronic tinnitus: Updated systematic review and meta-analysis. Frontiers in Neurology. 2024.
6. Hall DA, Cima RFF, Schlee W, et al. Current concepts in tinnitus research and neuromodulation. Hearing Research. 2024.
7. Xie L, Donoso-San Martín R, Fink S, Singer W, Wolpert SM, Rüttiger L, Knipper M. Cochlear Neural Contributions to Triple Network Changes in Tinnitus, Hyperacusis and Misophonia. Hearing Research. 2025.
8. Neurosoft Ltd. Neuro-MS/X Advanced Therapeutic Transcranial Magnetic Stimulator – Technical Documentation. Güncel teknik dokümantasyon.