Uyku testi (Polisomnografi) bir uyku çalışmadır. Uyku anında yaşanan normal ve anormal durumların tespit edilmesi ve klinik değerlendirilmesi yapılan hastanın tanısında faydalanılacak paremetrelerin kaydıdır. Polisomnografi genellikle ağız ve burundan hastanın hava akışının izlenmesi, kan basıncı, EKG aktivitesi, kan oksijen seviyesi, beyin dalga hareketleri, göz hareketleri, solunum, kas ve bacaklarda hareket değişikliklerinin kaydını içerir.
Gece nefesinizin durduğunu çoğu zaman siz değil, yanınızda uyuyan kişi fark eder. Gürültülü horlama, uykuda tıkanma ve gündüz uyuklama, uyku sırasında solunumun değerlendirilmesini gerektirebilir.
Uyku testi, gece yaşanan bu durumları ölçerek tanının konulmasına ve uygun tedavinin planlanmasına yardımcı olur. Testin kapsamı ve nerede yapılacağı, kişinin şikâyetlerine ve sağlık durumuna göre belirlenir.
- Uyku Testi Kime Yapılır?
- Epworth Uykululuk Ölçeği Yeterli mi?
- Uyku Testinin Amacı Nedir?
- Polisomnografi ile Evde Solunum Poligrafisi Arasındaki Fark Nedir?
- Polisomnografi: Uykunun Ayrıntılı İncelenmesi
- Solunum Poligrafisi: Uygun Hastada Evde Değerlendirme
- Hangi Durumlarda Polisomnografi Tercih Edilir?
- Uyku Testine Nasıl Hazırlanılır?
- Tedaviden Sonra Yeniden Uyku Testi Gerekir mi?
- Kaynakça
Uyku Testi Kime Yapılır?
Aşağıdaki yakınmalar uyku apnesi açısından değerlendirme gerektirebilir:
- Uyurken nefesin durduğunun başkası tarafından fark edilmesi.
- Sık ve yüksek sesli horlama.
- Uykudan boğulma veya nefes alamama hissiyle uyanma.
- Gündüz uyuklama, yorgunluk ve dikkat güçlüğü.
- Sabah baş ağrısı veya ağız kuruluğu.
- Gece sık idrara kalkma.
“Uykuda nefesin duruyor” uyarısı, kişi kendisini iyi hissetse bile önemsenmelidir. Uyku apnesi kadınlarda da görülebilir; yorgunluk, baş ağrısı ve uykusuzluk yakınmaları ön planda olabilir. NHLBI: Uyku apnesi belirtileri
Epworth Uykululuk Ölçeği Yeterli mi?
Epworth ölçeği, günlük yaşamda uyuklama eğilimini sorgulayan pratik bir değerlendirme aracıdır. Hastanın kendi durumunu fark etmesine ve takipte değişimin izlenmesine yardımcı olur.
Ancak Epworth puanının düşük olması uyku apnesini dışlamaz. Anketler, hasta ve yakınının gözlemleriyle birlikte değerlendirilir; tek başına tanı koydurmaz. AASM tanı kılavuzu
Uyku Testinin Amacı Nedir?
Uyku incelemeleri, kullanılan yönteme göre solunumu, oksijen düzeyini, kalp hızını, uyku evrelerini ve hareketleri değerlendirebilir.
Amaç, yakınmaların altında bir uyku bozukluğu bulunup bulunmadığını belirlemek ve tedavi planına yol göstermektir. Uyku apnesi dışında, uykuyla ilişkili hareket bozuklukları ve narkolepsi gibi durumlarda da farklı uyku incelemelerinden yararlanılır. NHLBI: Uyku çalışmaları
Polisomnografi ile Evde Solunum Poligrafisi Arasındaki Fark Nedir?
Evde yapılan her test aynı kapsamda değildir. Testin nerede yapıldığı kadar hangi sinyalleri kaydettiği de önemlidir.
Polisomnografi: Uykunun Ayrıntılı İncelenmesi
Polisomnografi, solunum ve oksijen ölçümlerine ek olarak beyin dalgalarını, göz hareketlerini ve kas aktivitesini kaydeder. Böylece uyku evreleri de incelenebilir.
Genellikle gece boyunca yapılır. Baş, yüz, göğüs, bacaklar ve parmağa yerleştirilen sensörlerle kayıt alınır. İşlem ağrısızdır; sensörler bazen hafif cilt tahrişine neden olabilir. NHLBI: Uyku testi nasıl yapılır?
Solunum Poligrafisi: Uygun Hastada Evde Değerlendirme
Evde solunum poligrafisi, ağırlıklı olarak hava akımı, solunum çabası ve oksijen düzeyini kaydeder. Standart sistemlerde beyin dalgaları ölçülmediği için uyku evreleri belirlenmez.
Ciddi ek hastalığı bulunmayan, orta veya ağır tıkayıcı uyku apnesi şüphesi taşıyan yetişkinlerde uygun bir tanı seçeneğidir. Her hastanın mutlaka hastanede bir gece yatması gerekmez. AASM tanı kılavuzu
Hangi Durumlarda Polisomnografi Tercih Edilir?
Önemli kalp-akciğer hastalığı, solunum kası zayıflığı, hipoventilasyon şüphesi, kronik opioid kullanımı, inme öyküsü veya ağır uykusuzluk varsa daha kapsamlı değerlendirme gerekebilir.
Ev testi negatif, yetersiz veya belirsiz çıktığında da inceleme tamamlanmalıdır. Özellikle belirtiler sürüyorsa, normal görünen bir ev testiyle değerlendirme sonlandırılmamalıdır. AASM tanı kılavuzu
Uyku Testine Nasıl Hazırlanılır?
Test öncesinde kullanılan ilaçlar ve alışılmış uyku saatleri ekibe bildirilmelidir. İlaçlar, özellikle uyku ilaçları, hekimle görüşmeden kesilmemeli veya eklenmemelidir.
Kafein, alkol, gündüz uykusu ve sensörlerin yerleştirilmesine ilişkin hazırlık talimatları testi yapacak ekipten alınmalıdır.
Tedaviden Sonra Yeniden Uyku Testi Gerekir mi?
Takip ihtiyacı, uygulanan tedaviye ve yakınmalara göre değişir. Ağız içi aparey veya cerrahi sonrasında tedavinin solunum üzerindeki etkisini değerlendirmek için kontrol testi önerilir. Uygun hastalarda evde test yapılabilir.
PAP tedavisini düzenli kullanan ve yakınması bulunmayan herkese rutin tekrar test gerekmez. Şikâyetlerin sürmesi veya yeniden başlaması, belirgin kilo değişikliği ve bazı yeni sağlık sorunları yeniden değerlendirme gerektirebilir. AASM takip önerileri
Horlamanın azalması sevindiricidir; solunumun ne ölçüde düzeldiği de değerlendirilmelidir.
Kaynakça
- Kapur VK, Auckley DH, Chowdhuri S, et al. Clinical practice guideline for diagnostic testing for adult obstructive sleep apnea: an American Academy of Sleep Medicine clinical practice guideline. J Clin Sleep Med. 2017;13(3):479–504. doi:10.5664/jcsm.6506
- Caples SM, Anderson WM, Calero K, Howell M, Hashmi SD. Use of polysomnography and home sleep apnea tests for the longitudinal management of obstructive sleep apnea in adults: an American Academy of Sleep Medicine clinical guidance statement. J Clin Sleep Med. 2021;17(6):1287–1293. doi:10.5664/jcsm.9240
- National Heart, Lung, and Blood Institute. Sleep Studies. Hasta bilgilendirme kaynağı
- National Heart, Lung, and Blood Institute. Sleep Apnea: Symptoms. Belirtiler ve değerlendirme
Bilgilendirme Notu: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; hekim muayenesi, tanı ve kişiye özel tedavi önerisinin yerine geçmez. Uygun test yöntemi, kişinin şikâyetleri ve sağlık durumu değerlendirilerek belirlenir.
