Çene Eklemi (TME) Hastalıkları ve Tinnitus (Kulak Çınlaması)

Çene Eklemi Hastalıkları Kulak Çınlamasına Neden Olur mu?

Temporomandibular eklem (TME), alt çenenin kafatası ile birleştiği ve konuşma, çiğneme, yutma gibi temel fonksiyonları sağlayan karmaşık bir eklemdir. Bu bölgede gelişen kas spazmları, eklem bozuklukları, artrit, disk kaymaları ve diş sıkma (bruksizm) gibi problemler; çene ağrısı, eklem sesleri, ağız açmada kısıtlılık ve çiğneme güçlüğü gibi yakınmalara yol açabilir.

Son yıllarda ise hastalar tarafından en çok merak edilen konulardan biri, çene eklemi hastalıkları ile kulak çınlaması (tinnitus) arasındaki ilişkidir.

Polikliniğimizde en sık karşılaştığımız sorular şunlardır:

• Dişlerimi sıktığımda çınlamam artıyor. Bunun nedeni çene eklemim mi?
• Çenemi oynatınca çınlamam değişiyor. Bu normal mi?
• Diş hekimim çene ekleminden kaynaklandığını söyledi. Gerçekten öyle mi?
• Boynumu çevirdiğimde veya şakağıma bastırdığımda çınlama değişiyor. Bunun anlamı nedir?
• Çene eklemi tedavi edilirse çınlamam tamamen geçer mi?

Bu soruların ortak noktası şudur:

Çınlamanın bazı hareketlerle değişmesi, gerçekten çene ekleminin tinnitusun kaynağı olduğu anlamına gelir mi?

İşte bu sorunun cevabı sanıldığı kadar basit değildir.

❓ Gerçek Hasta Sorusu

Dişlerimi sıktığımda çınlamam artıyor. Demek ki nedeni çene eklemim mi?

Tek başına bu bulgu, çınlamanın çene ekleminden kaynaklandığını göstermez.

Diş sıkma (bruksizm), çene hareketleri veya çene kaslarının kasılması sırasında bazı kişilerde kulak çınlamasının şiddeti artabilir, azalabilir veya karakteri değişebilir.

Ancak bu durum, çınlamayı üreten bölgenin çene eklemi olduğu anlamına gelmez.

Burada önemli olan nokta, tinnitusun oluşması ile mevcut tinnitusun provoke olması arasındaki farktır.

Tinnitus Neden Çene Hareketleriyle Değişebilir?

Çene eklemi ve çiğneme kaslarının duyusunu taşıyan trigeminal sinir, yalnızca yüz ve çene ile ilgili değildir.

Bu sinirden gelen uyarılar, beyin sapında işitsel sistemle bağlantı kuran sinir ağları ile etkileşim içindedir.

Bu nedenle;

• diş sıkılması,
• çenenin ileri veya yana hareket ettirilmesi,
• boynun çevrilmesi,
• gözlerin belirli yönlere hareket ettirilmesi,
• şakak veya yüzün bazı noktalarına bası uygulanması,
• hatta yüksek sese maruz kalınması

mevcut tinnitusun şiddetini geçici olarak değiştirebilir.

Bu olaya somatosensoriyel provokasyon (somatik modülasyon) adı verilir.

En Önemli Nokta

Provokasyon, Kaynak Anlamına Gelmez

İşte burada en sık yapılan hata ortaya çıkmaktadır.

Birçok kişi;

"Çenemi oynattım, çınlamam arttı. Demek ki nedeni çene eklemim."

şeklinde düşünmektedir.

Oysa bu doğru bir çıkarım değildir.

Çene ekleminden gelen sinirsel uyarılar, beyindeki işitsel ağlar üzerinde provokatif (tetikleyici veya şiddet değiştirici) etki oluşturabilir.

Ancak bu durum, tinnitusun üretildiği (jeneratör) bölgenin çene eklemi olduğunu göstermez.

Başka bir ifadeyle;

Tinnitusu artıran her yapı, tinnitusu oluşturan yapı değildir.

Bu nedenle yalnızca çene hareketleriyle çınlamanın değişmesine bakılarak tanı konulmamalıdır.

❓ Gerçek Hasta Sorusu

Boynumu çevirdiğimde veya şakağıma bastırdığımda çınlamam değişiyor. Bunun anlamı nedir?

Bu durum da aynı mekanizmanın bir parçası olabilir.

Boyun kasları, yüz kasları ve trigeminal sinir sistemi; beyin sapındaki işitsel çekirdeklerle bağlantı kurabilir.

Bu nedenle;

• boyun hareketleri,
• çene hareketleri,
• diş sıkma,
• göz hareketleri,
• şakak veya yüz bölgesine uygulanan bası

bazı kişilerde mevcut tinnitusun şiddetini değiştirebilir.

Ancak bunların hiçbiri tek başına çınlamanın kaynağını göstermez.

Çene Eklemi ile Tinnitus Arasındaki İlişki Nasıl Açıklanmaktadır?

Bilimsel çalışmalarda bu ilişkiyi açıklamaya çalışan üç temel teori bulunmaktadır.

1. Kas Teorisi

Çiğneme kaslarının orta kulak kasları ile olan anatomik ve fonksiyonel yakınlığı nedeniyle işitsel sistem etkilenebilir.

2. Ligaman Teorisi

Çene eklemi ile orta kulak arasında bulunan bağ dokularının (özellikle sfenomandibular ligament ve embriyolojik bağlantılar) mekanik etkileşim oluşturabileceği düşünülmektedir.

3. Trigeminal Nöroplastisite Teorisi

Bugün en fazla kabul gören yaklaşım budur.

Trigeminal sinirden gelen somatik uyarılar;

• dorsal koklear nükleus,
• işitsel beyin sapı,
• talamus,
• işitsel korteks

üzerinde etkili olarak mevcut tinnitusun şiddetini değiştirebilir.

Ancak bu mekanizma çene ekleminin tinnitusun gerçek nedeni olduğunu kanıtlamaz.

Biz Bu Ayrımı Nasıl Yapıyoruz?

Bizim için önemli olan soru;

"Çene ekleminde sorun var mı?" değildir.

Asıl önemli olan;

"Çene eklemindeki bu sorun gerçekten tinnitusun nedeni mi, yoksa yalnızca mevcut tinnitusu provoke eden bir durum mu?"

Bu nedenle değerlendirmemizde yalnızca çene eklemine odaklanmıyoruz.

Hastalarımızı;

• ayrıntılı KBB muayenesi,
• odyolojik değerlendirme,
• yüksek çözünürlüklü işitme testleri,
• 3D Wideband Timpanometri (3D-WBT),
• akustik refleks analizleri,
• gerekli durumlarda fonksiyonel görüntüleme (fMRI)

ve diğer spesifik testlerle birlikte değerlendiriyoruz.

Amacımız yalnızca çene eklemindeki problemi göstermek değil, tinnitusun gerçek jeneratör bölgesini ortaya koymaktır.

Sonuç

Çene eklemi hastalıkları ile tinnitus aynı kişide birlikte görülebilir.

Bazı hastalarda çene hareketleri veya diş sıkma mevcut tinnitusun şiddetini değiştirebilir.

Ancak bu durum, çene ekleminin tinnitusun kaynağı olduğu anlamına gelmez.

Başarılı tedavinin temelini; çınlamayı artıran yapıyı değil, çınlamayı oluşturan gerçek mekanizmayı belirlemek oluşturur.

Yasal Uyarı

Bu sayfadaki bilgiler yalnızca bilgilendirme ve eğitim amacıyla hazırlanmıştır. Tanı, tedavi veya tıbbi danışmanlık yerine geçmez. İşitme kaybı, tinnitus ve diğer kulak hastalıklarının değerlendirilmesi ve tedavisi, her hastanın klinik özellikleri doğrultusunda Kulak Burun Boğaz (KBB) uzmanı tarafından kişiye özel planlanmalıdır. İçerik, güncel bilimsel literatür doğrultusunda hazırlanmış olup, yeni bilimsel gelişmeler ışığında gerektiğinde güncellenmektedir.

Telif Hakkı

© Op. Dr. A. Ahmet Şirin | Tüm hakları saklıdır.

Bu sayfadaki metinler, görseller, tablolar, şemalar ve özgün bilimsel değerlendirmeler 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında korunmaktadır. İçeriğin tamamı veya bir bölümü; yazılı izin alınmaksızın kopyalanamaz, çoğaltılamaz, yeniden yayımlanamaz, ticari amaçla kullanılamaz veya başka dijital yayın platformlarında özgün eser niteliğini ortadan kaldıracak şekilde paylaşılamaz.

Bilimsel ve eğitsel amaçlı kısa alıntılar, ilgili mevzuata uygun olmak ve kaynak gösterilmesi koşuluyla yapılabilir.

Bu içerik özgün olarak hazırlanmıştır. İçeriğin tamamı veya önemli bölümleri; yazılı izin alınmaksızın yapay zekâ destekli sistemler, otomatik içerik üretim araçları veya benzeri dijital platformlar aracılığıyla yeniden üretilip yayımlanamaz ya da özgün eser izlenimi verecek şekilde kullanılamaz.

İnfografik: Op. Dr. A. Ahmet Şirin tarafından, güncel uluslararası bilimsel literatür (WHO, NIOSH, OSHA, AAO-HNSF ve hakemli bilimsel yayınlar) esas alınarak hazırlanmıştır. İçerik yalnızca eğitim ve bilgilendirme amacı taşımakta olup tanı ve tedavi yerine geçmez.

Bilimsel Kaynaklardan Seçmeler

1. Shore SE, Wu C. Mechanisms of Noise-Induced Tinnitus: Insights from Cellular Studies. Neuron.
2. Shore SE, Roberts LE, Langguth B. Maladaptive Plasticity in Tinnitus – Trigeminal and Somatosensory Influences. Nature Reviews Neurology.
3. Levine RA. Somatic (Craniocervical) Tinnitus and the Dorsal Cochlear Nucleus Hypothesis.
4. Baguley D, McFerran D, Hall D. Tinnitus. The Lancet.
5. Cummings Otolaryngology – Head and Neck Surgery. Tinnitus and Temporomandibular Disorders bölümleri.
6. Wright EF. Otologic Symptoms Associated with Temporomandibular Disorders.
7. American Academy of Orofacial Pain (AAOP). Guidelines for Assessment, Diagnosis and Management of TMD.

.